Historija
Bosanski Šamac se spominje prvi put 1725. godine, kao Lukačev Šanac. Od 1718. do 1739. godine pripadao je Austrijskoj carevini. Kao gradsko naselje razvija se od 1863. godine, kada su se u njemu naselili Muslimani, koji su prognani iz Srbije, i to iz gradova Užice, Šabac, Beograd i Sokol. Nacrt za izgradnju Bosanskog Šamca dao je Salih Efendija Muvekit, a prvi urbanistički plan djelo je francuskih arhitekata. U to doba, ovo novo naselje, dobija me Gornja Azizija (Aziziei Bela), po sultanu Azizu, i taj službeni naziv Bosanski Šamac nosi sve do 1878. godine. Od tada Bosanski Šamac pripada turskoj vlasti. Pedantni hroničar zabilježio je da je godine 1879. današnji grad imao 242 kuće i 955 stanovnika.
Februara 1883. godine grad dobija poštu i telegraf, a 1885. godine prvu osnovnu školu.
Za razliku od drugih gradova i naselja u Bosni i Hercegovini, Bosanski Šamac je dosta mlada gradska aglomeracija, jer kao grad formiran je tek u drugoj polovini XIX vijeka. Današnji naziv Bosanski Šamac dobija, najvjerovatnije od riječi 'šanac', što znači kanal, jer prostor na kome je izgrađen današnji grad nasut je pijeskom i šljunkom prosječno od 4 do 6 metara visine, što znači da je Bosanski Šamac izgrađen na nekadašnjem močvarnom zemljištu, koje je bilo ugroženo stalnim poplavama rijeka Save i Bosne.
Zahvaljujući svom izuzetnom položaju i plodnoj Posavini, Bosanski Šamac je gotovo od svog postanka predstavljao trgovački centar za sva okolna mjesta. Intenzivan razvoj počinje naročito 1947. godine izgradnjom pruge Bosanski Šamac-Sarajevo, velikim djelom mlade generacije Titove Jugoslavije, koja je za nepunu godinu dana izgradila 239 kilometara normalnog željezničkog kolosijeka.
Područje općine Bosanski Šamac obuhvata 18 naseljenih mjesta: Bosanski Šamac, Batkuša, Brvnik - dio naseljenog mjesta, Gajevi, Grebnice – dio naseljenog mjesta, Gornja Slatina, Donja Slatina, Zasavica, Kornica, Kruškovo Polje, Novo Selo, Lugovi, Tišina, Obudovac, Pisari, Srednja Slatina, Crkvina, Gornji Hasić, Donji Hasić i Škarić.
Najstarija sela na području današnje općine, prema historijskim izvorima, su: Obudovac i Slatina (1548. godine), Crkvina (1655. godine), Kruškovo Polje i Brvnik (1711. godine) i Škarić (1718. godine).
Geografija
Ravno područje, sa umjereno kontinentalnom klimom, koja iz godine u godinu, sve više dobiva karakteristike kontinentalne klime, uz zadovoljavajuće rezerve vode, predodredili su općinu Bosanski Šamac za razvoj raznih vidova poljoprivredne proizvodnje, te je poljoprivreda, uz preradu poljoprivrednih proizvoda i neke druge oblike industrijske proizvodnje, među najznačajnijim privrednim granama ove općine. Od ukupnih zemljišnih površina, neplodnog zemljišta je samo 9.9%, pod šumama 10.4%, dok ukupno poljoprivredno zemljište pokriva 79.7% (ili 14,642 hektara) od ukupnih zemljišnih površina. Površina opštine je 184 km2 dok je najviša nadmorska visina 91 m.
Prema popisu iz 1991. godine općina Bosanski Šamac je imala 32.835 stanovnika: 14,670 Hrvata (44.7%), 13,619 Srba (41.5%), 2,248 Muslimana (6.9%), 1,722 Jugoslovena (5.2%) i 576 ostalih (1.7%). Sam grad je imao 6,267 stanovnika.
Danas, prema procjenama, na području općine Bosanski Šamac (u sadašnjim granicama) živi oko 19,000 stanovnika u oko 6,095 domaćinstava veličine oko 3,1 člana jednog domaćinstva u prosjeku.
U Bosansko Šamačka prigradska naselja spadaju Prud (na lijevoj strani rijeke Bosne), Tišina, Zasavica i Crkvina. Gradačac, Odžak, Orašje i Modriča su susjedni gradovi.
Stanovništvo
Po posljednjem službenom popisu stanovništva iz 2007. godine, općina Bosanski Šamac ima 23,000-25,000 stanovnika, raspoređenih u 22 naselja.
Nacionalni sastav 1991. godine:
ukupno 32,960 stanovnika
Hrvati - 14,731 (44.69%)
Srbi - 13,628 (41.34%)
Muslimani - 2,233 (6.77%)
Jugoslaveni - 1,755 (5.32%)
ostali - 613 (1.88%)
Nacionalni sastav 1981. godine:
ukupno: 32,320 stanovnika
Hrvati - 14,327 (44.32%)
Srbi - 13,328 (41.23%)
Muslimani - 1,725 (5.33%)
Jugoslaveni - 2,495 (7.71%)
ostali - 445 (1.41%)
Nacionalni sastav 1971. godine:
ukupno: 31,374 stanovnika
Hrvati - 14,336 (45.69%)
Srbi - 14,230 (45.35%)
Muslimani - 2,192 (6.98%)
Jugoslaveni - 481 (1.53%)
ostali - 135 (0.45%)
Privreda
Višedecenijskim radom mnogih generacija i korištenjem privrednih resursa, u predratnom periodu bio je ostvaren dosta uspješan privredni rast i razvoj. Ekonomska osnova stalno je jačana podizanjem novih privrednih i infrastrukturnih objekata. Povećan je fizički obim proizvodnje i izvoz proizvoda u inostranstvo.
Male zanatske radionice poslije Drugog svjetskog rata postepeno su izrastale u savremene fabrike, a na plodnom poljoprivrednom zemljištu, u skladu sa prethodnom proizvodnom tradicijom, izgrađeni su značajni proizvodi i prerađivački kapaciteti u poljoprivrednoj, prehrambenoj, drvnoj, metaloprerađivačkoj i tekstilnoj industriji.
Razvoj industrijskih preduzeća značajno je bio praćen razvojem zanatske kooperacije (korparstvo) i razvojem komunalnih i uslužnih djelatnosti. U proteklih pedesetak godina izgrađeni su zadovoljvajući privredni potencijali, stambeni fond i razni infrastrukturni objekti. Uspješno se razvijala i trgovina.
Industrijski kapaciteti
U predratnom periodu izgrađeni su značajni industrijski kapaciteti za:
• proizvodnju koncentrovane stočne hrane (u sadašnjem AD "PIK" Bos. Šamac), čija je izgradnja nastavljena i u poslijeratnom periodu u mnogim privatnim preduzećima (d.o.o.),
• preradu poljoprivrednih proizvoda, sa kapacitetima hladnjača (sadašnja AD "Hranaprodukt"),
• preradu drveta (sadašnji DOO "Nova forma" i AD "Budućnost", bivše ODP "Montaža"),
• metaloprerađivačku industriju (bivše ODP "Čelične konstrukcije" dio sadašnjeg AD "Meboš", dio bivšeg ODP "Montaža"),
• industriju trikotaže i industriju konfekcije (bivše AD "ŠIT" i bivše ODP "Tekstilac),
• proizvodnju automobilskih stakala (sadašnje AD "Uniglas" u stečaju),
• proizvodnju, preradu i doradu pletenog namještaja, korpi i drugih predmeta od vrbovog pruća (neoguljenog, oguljenog, nekuhanog i kuhanog, obojenog), a ti kapaciteti dorade, prerade i ručne proizvodnje (pletenje) služe, dakle, za zanatsku i industrijsku proizvodnju (bivša Tvornica pletenog namještaja "Bos. Šamac" Bos. Šamac) itd.
Pored navedenih, značajni su i kapaciteti u oblastima: • proizvodnog i uslužnog zanatstva,
• trgovine na veliko i malo,
• ugostiteljstva i turizma,
• drumskog prevoza,
• raznih drugih uslužnih djelatnosti.
Posebno su značajni kapaciteti: • sadašnjeg ODP "Luka" Bos. Šamac, za lučko - pristanišne i pretovarne djelatnosti, kao i industrijski kolosijeci od nekoliko preduzeća,
• OJVP "Vodovod i kanalizacija" Bos. Šamac,
• ODP "Toplana" (proizvodnja i distribucija tehnološke i pare za grijanje).
Poljoprivreda
Ukupne zemljišne površine općine Bosanski Šamac (18,367 hektara) imaju relativno povoljnu strukturu zemljišta s aspekta njihove moguće primjene.
Od ukupnih zemljišnih površina neplodnog zemljišta je samo 9.9% (1,817 hektara), a pod šumama 10.4% (1,908 hektara), dok ukupno poljoprivredno zemljište pokriva 79.7 % (ili 14,642 ha) od ukupnih zemljišnih površina.
Neplodno zemljište je većim dijelom u državnom vlasništvu, jer su na njemu uglavnom izgrađeni infrastrukturni i drugi privredni objekti.
Šumsko zemljište je, takođe potencijalno poljoprivredno zemljište u slučaju da se (bar degradirane) šume iskrče i privedu poljoprivrednoj namjeni, pod uslovom da se ne vrše nova pošumljavanja. Ali, i šume same po sebi imaju ogroman značaj za razne privredne djelatnosti, te njihovo krčenje i pretvaranje u poljoprivredno zemljište nije nužno, ni za privredu niti za stanovništvo. Takođe su šume dragocjene i s aspekta života i zdravlja ljudi i životinja, odnosno u ekološkom pogledu uopšte.
I vlasnička struktura zemljišta je povoljna jer je 76.3% zemljišnih površina u privatnom vlasništvu, a 23.7 % u državnom.
Na 12,935 hektara oranica i bašta, kao pretežnom dijelu obradivih i ukupnih poljoprivrednih površina, redovno se odvija ratarska proizvodnja u kojoj su zastupljene sljedeće kulture:
• razne vrste žitarica (prvenstveno kukuruz i pšenica),
• krmno bilje (krmiva) za svježu i prerađenu stočnu hranu,
• industrijsko bilje: šećerna repa, uljana repica, soja, duhan i dr.
• razne vrste povrća i jagodičastog voća.
Stočarska proizvodnja odvija se:
• ekstenzivno, u svim seoskim domaćinstvima,
• intenzivno, na farmama i mini - farmama, čiji su objekti izgrađeni prije rata.
Obrazovanje
Osnovna škola "Šamac"; Škola ima danas 33 odjeljenja i 720 učenika. Područna škola se nalazi u Tišini.
Adresa: Dositeja Obradovića 4, Bos. Šamac Tel: +387 (0)54 / 612-414
Srednja škola "Nikola Tesla"; Škola ima 19 odjeljenja i 444 učenika. U školi se obrazuju učenici po smjerovima, obrazovnim zanimanjima:
1. Gimnazija (opšti smjer)
2. Ekonomija, pravo i trgovina (ekonomski tehničar, trgovac)
3. Mašinstvo i obrada metala (automehanika, instalaterstvo, bravarstvo i obrađivanje metala rezanjem).
Adresa: Cara Lazara 6, Bos. Šamac Tel: +387 (0)54 / 611-157 |
